MESLEK SOSYOLOJİSİ BAĞLAMINDA RADYASYON EMEKÇİLERİ
Meslek sosyolojisinin temel ilgi alanını profesyonel meslekler oluşturmaktadır. Profesyonel meslek gruplarını kimlerin oluşturduğu konusunda temel bir ittifak vardır ve bunlara kurumsallaşmış meslekler denilmektedir. Bunlar ise hekimlik, avukatlık ve mühendisliktir. Kurumsallaşmış mesleklerin dışında gene profesyonel olarak adlandırılan mesleklerde vardır: sosyal hizmet uzmanları, kariyer imkânı olan dini ruhban sınıfı ve militer profesyoneller (subay ve paşa grubu). Bir de bunların dışında yarı veya yardımcı (semi, quasi) olarak adlandırılan profesyonel meslek grupları vardır. Radyasyon Emekçileri (RE) de bu bağlamda incelenen meslek gruplarından birisidir.
Literatürde profesyonellik kavramının geçtiği yerlerde, meslek olarak önce doktorlar, avukatlar, mühendisler, askerler ve kurumsallaşmayı başarmış din adamları gelmektedir. Bunun en önemli sebebi, profesyonel olarak anılan mesleğin, kendine has bir bilgi ile donatılması, bu bilgiyle donanmış kişilerin oluşturdukları ve kendine has etiği ve otokontrolü olan bir meslek birliğine sahip olmaları ve bu birliğin devlet nazarında tanınmış ve kabul edilmiş olma gibi özelliklere sahip olmasıdır.
Bu üçlü sacayağı üzerine oturan profesyonel mesleklere ulaşmayı uzun vadede hedef olarak belirlemesi gereken RE, birinci olarak, kendine has bir bilgi türü ile donanmalı, mesleki birikim düzeyini arttırmalı ve mesleğin karakteristik özelliklerini (MR, CT, PET, Cyber Knife (uzay neşteri), konvansiyonel radyoloji v.s.) ön plana çıkarıcı yayınların sayısını arttırmalıdır. Bunun başarılması içinde ilk önce yurt dışında yayınlanmış ve röntgen teknisyenlerine hitap eden eserler çeviri faaliyetine konu olmalı veya mesleğin inceliklerinin daha çok sergilendiği birimlerde çalışanlar mesleki bilgi birikimini yayına dökmelidir. Bunun içinde ille de kaynak araştırmasına gerek yoktur. Çalıştığı merkez bir cazibe merkezi ise ve uzman hekimlerin meslek içi eğitimlerinin yaygın olduğu yer ise, burada çalışan arkadaşlara düşen görev, kendi bilgi birikimini ve tecrübesini yayına dökmek olmalıdır.
Bilgi birikiminde temel amaç, mesleğin itibarını arttırma ve saygınlık düzeyini yükseltme olmalıdır. Bunun için, ilk önce, meslek lisans seviyesine yükseltilmeli ve yüksek lisans ve doktora eğitimi imkânının sağlanması gerekecektir.
İkinci olarak, bu uzmanlaşmış ve uzmanlaşmaya başlayacak bilgi birikimi etrafında örgütlenen bir meslek birliğinin kurulmasına çalışılmalıdır. Dernekleşme, sendikalaşma ve birlikleşme, örgütlü mücadelenin en önemli unsurları arasında sayılmaktadır. Yani ilk öce dernekleşmeli ve belli bir üye sayısına ulaşıldığında birlik olmak için hak mücadelesine girişilmelidir. Günümüzde radyasyon emekçilerinin haklarını savunan üç örgütlü yapı vardır: TÜMRAD-DER (Tüm Radyoloji Teknisyenleri ve Teknikerleri Derneği), GÜNRAD-DER (Doğu ve Güneydoğu Anadolu radyoloji teknisyenleri derneği) ve TMRT-DER (Türk medikal radyoteknoloji derneği). Bu üç oluşum, mesleğin profesyonelleşme çabasının en temel göstergesidir. Nihai süreçte bunlar ya birleşecek ya da içlerinden birisi birlik olmayı başaracaktır.
Üçüncü olarak, bu kurulan meslek birliğinin meslek piyasasını şekillendirmesi ve bazı imtiyazları kazanması için, birliğin devlet tarafından kabulünün sağlanması gerekmektedir. İmtiyazlar ve kanuni yetkiler mesleğe giriş ve mesleki eğitimin şekillenmesinde kullanılmalıdır. Bu süreç uzun sürmekle beraber mücadelenin sonuçları çok verimli olmaktadır.
Mesleğin en temel sorunlarından birisi mesleki kapalılığı sağlamamış olmasıdır. Mesleki kapalılıktan kastımız bu sahada işgörenlerin sertifika ve resmi eğitim sürecinden geçmeleridir. Mesleki kapalılığı sağlamış profesyonel meslekler sahada alaylı dediğimiz ve birinin yanında yetişmiş insanlara meslekte yer vermemektedir. Hatta alaylı dediğimiz insanları afişe etmekte ve kolluk kuvvetlerine ihbar etmektedirler. Yani sahte doktor olduğu gibi sahte röntgen çalışanları da vardır. İşte tamda burada devlet tescil müessesini çalıştırmalı ve sahanın tescil ve kontrolünü meslek çalışanlarının üst yapılarına devretmelidir. Bu yazı, radyasyon emekçilerinin profesyonelleşme çabalarının hangi konular temelinde olması gerektiğini ifade etmek için yazılmıştır.
Kaynaklar:
Adak, Nurşen Özçelik 2002:”Sağlık Sosyolojisi Kadın Ve Kentleşme” Birey Yayıncılık İstanbul,
Cirhinlioğlu, Zafer, 1996: “Meslekler ve Sosyoloji”, Gündoğan Yayınları,
Freidson Eliot, 1994, “Professionalism Reborn, Theory, Prophecy and Policy”, The University of Chicago Pres, Chicago,
Freidson Eliot, 1970, “Profession of Medicine, A Study of the Sociology Of Applied Knowledge, Harper and Row Publishers, New
M.Nurullah KURUTKAN
Tümrad-Der Genel Eğitim, Basın-yayın ve Halkla İlişkiler Sekreteri
nurullahkurutkan@hotmail.com
